spacer.png, 0 kB
جمعبندی ازمبارزات یکساله  درکشورهای منطقه خاورمیانه- بهروز عارفی
ادامه مطلب...
 








نشریه ریگای گل شماره 48 




spacer.png, 0 kB
ضيني كريَكار و ضالَشةكاني سةر ريَطاي چاپ ارسال توسط پست الکترونیکی

ةقي ليَدواني هاورآ يةدي شيشةواني لة سيمينارى سةرانسةرى كؤمةلأكوذي زيندانياني سياسي لة سالي 1367ى هةتاوى

 

ضيني كريَكار و ضالَشةكاني سةر ريَطاي     

                  This email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it

 

دةقي ليَدواني هاورآ يةدي شيشةواني لة سيمينارى سةرانسةرى كؤمةلأكوذي زيندانياني سياسي لة سالي 1367ى هةتاوى 

 

لة طةلأ ريَز و سلآو خزمةتي هةموو هاوريَان و هةروةها سةرى ريَز و نةوازش دادةنين لة بةرانبةر هةموو شةهيدانى ريَطاى ئازادي و سوسياليزم . ئةمرؤ بة بؤنةى سالَوةطةرى كؤمةلأ كوذى زيندانيانى سياسى لة هاوينى سالَى 1367 دا كؤ بووينةتةوة . ريَز بطرين لة يادى ئةم ئازيزانة و لة بةرانبةر خؤراطرى و بةرخؤدانيان لة بةرانبةر ديكتاتورى مةزهةبى و بؤ هةولأ و تيَكؤشانيان و لة خؤبردوويى ئةوان لة بةر خاترى ئازادى ، سوسياليزم و بةختةوةرى مرؤظةكان ، سةرى ريَز و نةوازش دادةنين .لة سةرةتاوة دةبآ ئاماذة بةوةى بكةم كة ئةم بؤنة ، بؤنى يادكردنةوةى شةهيدانى كؤمةلأ كوذى هاوينى سالَى 1367 ة و بآ طومان بةشيَكى هةرة مةزنى زيندانيانى سياسى و لةخؤبردووانى ئةم 28 سالَةى دةسةلآتداريةتى ثر لة نةنطى كؤمارى ئيسلامى لة ثةيوةندى لة طةلأ ئارمانةكانى كريَكارى و سوسياليستى طيانى خؤيان فيدا كردوون . و ميَذووى بزووتنةوةى كريَكارى ئيَمة بة  خةبات و جةنطاوةرى و بةرخؤدانى ئةم جطةرخويَنانة نووسراوةتةوة .ئةو كةسانةى بة هؤى ثروثاطةندةى رووخيَنةرى قةلَةم بة دةستانى كؤنةثةرةستان و ئيمثرياليزم و مافياى دةسةلآت و سروةتى حاكيم بة سةر ولآتةكةماندا دةيانةوآ وا نيشانى بدةن كة طواية لة نيَوان خةبات و بةرخؤدانى نةسلَةكانى رِابردوو و ضينى كريَكار و خةبات و ئارمانةكانى ئةم ضينة هيض ثةيوةنديةك نةبووة ، دةبآ لةم كارةى خؤيان شةرم بكةن و دلَنيا بن كة ئارمانةكانى ئةم شةهيدانة و ئةم هةموو زيندانى سياسية و ئةشكنجة كراوة وةك داريَكى ئةستوور لة ميَذووى بزووتنةوةى كريَكارى و سوسياليسى ولآتةكةمان ريشةى خؤى تا قوولايى داكوتاوة و دريَذةى خةبات و تيَكؤشان تاكو سةركةوتن تةزمين دةكات .بةلآم ئةسلَى قسةكانى من لة سةر ضينى كريَكار و ضالشةكانى سةر ريَطاى ئةوة . بؤ ثيَشكةش كردنى ئةم باسةش 30 دةقيقةيان بؤ من ديارى كردوون . قسكانم بة شيَوةيةك ريَك خستووم كة 10 دةقيقةى كؤتايى بهيَلم بؤ طوآ رِاطرتن لة ثرسيارةكانى بيسةران و وةلآمى ثرسيارةكانى ئيَوةى ئازيز بدةمةوة .ئةلَبةتة ئةطةر بمةوآ بة شيَوةيَكى طشتى و ورد و هةمة لايةنة باسى بابةتةكة بكةمةوة ثيَم واية ئةم زةمانة وةلامدةرى باسةكة نابآ . لة بةر ئةمةى كة هةم ثيويستيى هةية بة ليَكدانةوةى وةزعيةتى ضينى كريَكار لة هةلومةرجى ئيَستادا و هةم ليَكدانةوةى وردج و دةقيقى وةزعيةتى سياسى  ، ئابوورى و كؤمةلآيةتى ولآت كة ضالشةكانى كريَكاران لةم كؤمةلَطاية لةم هةلومةرجانة سةرضاوة دةطرآ و هةم ضؤنيةتى بةرنطار بوونةوةى كريَكاران لة طةلأ ئةم ضالشانةية .من هةولأ ئةدةم بة شيَوةيَكى كورت رِا و بؤضوونى خؤم دةرببرم بة لة بةرضاوطرتنى ئةمةى كة هةموو بةشداربووانى كؤبوونةوةكة لة طةلأ ئةم مةسةلةية ئاشنان و ثيويستيى بة شى كردنةوةى نية .ئةمة رِاستيَكى هاشاهةلَنةطرة كة ضينى كريَكارى ئيَران و يان كريَكارانى ئيَران بةشيَكى طرينط لة كؤمةلَطاى 70 ميليونى ئيَمة ثيَك ديَنن .

1-                           ئةم كريَكارانة لة بارى ئابوورى و ريفاهى جطة لة بةشةكانى لةوان كة لة سةنعةتةكانى نةوت و ثيتروشيمى و يان سةنعةتة قورسةكان كار دةكةن و خاوةن ثسثورى سةرةوةن ، بة لة بةرضاو طرتنى ثيوانةى نرخةكانى ئيَستادا لة ذيَر هيَلى هةذارى ذيان بةسةر دةبةن . بةشيَكى طةورة لةم كريَكارانة لة كارطةكانى بضووك كار دةكةن و يان لة طوندةكان دةذين و يان لة قةراخى شارةكان ، كة لة ئةسلَدا لة شمولَى ياساى كار و هيتد . . . وةدةرن . كة ئةمةش بةو مانايةية كة ماوةتةوة بة ئينسافى خاوةن كارةكان كة ضؤن لة طةلأ ئةوان رةفتار بكةن . طرفت و موشكلى خانوو ، دةرمان و تةندروستى و ثيداويستيةكانىترى ذيان و ريفاهيش بةم طرفتة ئابوورية دةتوانين زياد بكةينةوة . ئةم طرفتة لة هةلومةرجى ئيَستادا طرفتى سةرةكى و طةورةى كريَكارانة ، كة دةرفةتى هةر جؤرة بيركردنةوةيَك لةوان دةستيَنآ . هةروةها ضينى كريَكارى ئيَران لة سالَةها ثيَش رووبةرووى هيَرش و سةركوتى سةرماية بووةتةوةوة . لة مةوداى ئةم ضةند سالَةى رَابردوودا سةرةراى وةدةرهيَنانى كريَكارانى كارطةكانى بضووك لة شمولى ياساى كار ، توانيان طرآ بةستةكانى كاتى  بكةن بة كاريَكى ئاسايى و ياسايى . ئةو طرآ بةستانةى كة بة ئيمزا كردنيان لة لايةن كريَكارانةوة ، خاوةن كارةكان بة دةستى ئاوالةوة ئةوةى كة بيانةوآ دةتوانن لة ناويدا بنووسن . بةم طرآ بةستة داسةثاو و ئيجبارية رازى نين ، بةلَكو لة كريَكارانيش سفتةى سثى ى ئيمزايش وةردةطرن . هةلومةرجيَك كة ضةوساندنةوةى كريَكار زؤرتر و داهاتى سةرمايةش سةد ئةوةندةى تر دةكاتةوة . ئاوا شيَوةيَكى ضةوساندنةوة لة طةلأ ثيَوانةكانى قؤناخةكانى كؤيلةداريش هاوسةنط نية و زيَدةباريةك كة لة مةوداى ئةم سالآنة لة هيَزى كارى كريَكاران و زؤرتر بوونى رِادةى ضةوساندنةوةى ئةوان نةسيبى سةرمايةداران بووةتةوة لة طةلأ هيض دةورةيَكى تر موقايسة ناكرآ . ئاكامةكانى سةرذميَرى  لة كارطةكانى سةنعةتى سالَى 1384ى هةتاوى ( 2005ى زائينى ) نيشانى دةدات كة لة سالَى 1383دا 16283 كارطةى سةنعةتى خاوةن 10 نةفةر كريَكار و يان زؤرتر لة ولآتدا كارى كردووة . ئاكامةكانى ئةم سةرذميَرية نيشانى دةدات كة كارطةكانى سةنعةتى خاوةن 10 نةفةر كريَكار و يان زؤرتر لة سالَى 1383 نزيك بة 39935/2 ميليارد ريالأ وةك قةرةبووى خزمةتطوزاريةكان ( هةق دةس و مووضة و هةزينةكاىتر ) داوةنة هةق دةس بطيران و مووضة بطيرانى خؤيان . ئةم كارطانة لة هةمان سالَدا زيَدةباريةك نزيك بة 181268/2 ميليارد ريالأ بةرهةم هيَناون لة حالَيَكدا نرخى سةرمايةدانانى ئةم كارطانة لة هةمان سالَدا نزيك بة 22629/1 ميليارد ريالَ بووة . ئيَستاكة با ببينين بة ثآ ئةم سةرذميَريانة هةزينةكانى بنةمالَةيَكى كريَكار ضةند بووة و ضؤن دابين كراوة و ضةندةى ئةو ثةيوةنديى هةية بة هةق دةسةكانى رةسمى و ضةندةى ئةويش لة ريَطاى داهاتةكانى لاوةكى دابين دةكرآ . لة سالَى 1384دا ، مام ناوةندى هةموو هةزينةكانى خالَسى سالآنةى بنةمالَةيَكى شارنشين 59242 هةزار ريالَ بووة . بة ثآ ئاكامةكانى بة دةست هاتوو لة سالَى 1384دا ، مام ناوةندى داهاتى ووتراوى سالآنةى بنةمالَةيَكى شارنشينيش 53678 هةزار ريالأ ديار كراوةتةوة . بة سةرنجدان بة سةرضاوةكانى ئةم داهاتة تيَدةطةين كة هةق دةسةكان تةنيا بةشيَكة لة داهاتى بنةمالَةكة . لة حالَيَكدا زؤرتر لة سآ لة ضوارى داهاتةكانى بنةمالةكان لة كار و ضالاكى لاوةكى و لة دةرةوةى ساعةتةكانى كار و يان لة ريَطاى كارى مندالآن و ذنان بؤ بنةمالَة دابين كراوةتةوة .بة ثآ هةر ئةم سةرذميَرية 36/5 لة سةدى داهات لة ريَطاى كارةكانى هةق دةستى و مووضةبطيرى ، 26/4 لة سةد لة ريَطاى كارةكانى ئازاد و 37/1 لة سةد لة ريَطاى داهاتةكانى ترى بنةمالَةكان دابين كراوة . واتة ثتر لة 66 لة سةدى داهاتةكانى بنةمالَكان ( ئةطةر بيَتو بطاتة ئاستى 59224 هةزار ريالأ ) لة ريَطاى كارةكانى ئازاد دابين دةكرآ . ئيَستاكة با بميَنآ دةركردنى سةدان هةزار كريَكار لة ناوةندةكانى بةرهةم هيَنان و دواكةوتنةكانى دانى مووضةى زؤر كةم كة لة طيرفانى سةرمايةداران دةبيَتة سةرمايةكانى طةورة بؤ طةرِان لة ناو بازاردا و لة بةرانبةردا دةبيَتة هؤى هةذارى و نةهامةتى زؤرتر بؤ كريَكاران . لةم ثةيوةنديةدا وةزيرى ريفاة بةم شيَوةية دةلَآ كة : << نزيك بة 9/2 ميليون نةفةر لة ذيَر هيَلى هةذارى تةواودا دةذين ، لة ئيَراندا لانى كةم ضوار جؤرة هيَلى هذارى ريَذةيى ، بة تةواوى ، زؤر و بكوذ تاريف كراوة و لة بةر ئةوةى كة نيوانى داهاتةكان و نرخى قةيران و طرانى يةكجار زؤر بووةتةوة كة فورمولةكانى ناسراو بؤ دياريكردنى هيَلى هةذارى تةواويش بؤ ئةوان وةلآم ناداتةوة و هةر ئةم وةزيرة رِايطةياندووة كة ئةيهةوآ << هيَلى بذيو >> ديارى بكات ، واتة هيَليك كة لة لة هيَلى هةذارى بكوذ ( كة ديارى كةرى ئةو بة كار هيَنانى هةزار كالورى ئينرذى لة لايةن هةر كةسيَكة ) خوارترة . موسا الرةزا سروةتى نويَنةرى شارى بجنورد و ئةندامى كوميسيونى كؤمةلآيةتى مةجليس ذمارةى هةشيمةتى ذيَر هيَلى هةذارى زؤرى طوندنشين و شارنشين لة ولآتى ئيَران نزيك بة يةك ميليون و نؤ سةد و سى و نؤ هةزار و هةفت سةد نةفةر بة ثآ رِاثورتةكان رِاطةياندووة و ئاماذة بةوةى دةكات كة : << هيَلى هةذارى بة تةواوى شارى بة ثآ ئةم رِاثورتانة نزيك بة سةد و شةست و دوو هةزار و ثيَنج سةد تومةن و ريَذةى ئةو  10/5 لة سةد لة شار و 11 لة سةد لة طوندةكانة كة هةشيمةتى ذيَر هيَلى هةذارى تةواو لة شارةكان ذوار ميليون و هةفت سةد و سى و نؤ هةزار نةفةر و هةشيمةتى ذيَر هيَلى هةذارى تةواو لة طوندةكان دوو ميليون شةش سةد و دة هةزار نةفةرة . >> ئةم كةسة ئاوا دريَذة بة قسةكانى دةدات : << بة طشتى دا نزيك بة هةفت ميليون و سآ سةد و سآ هةزار كةس لة ذيَر هيَلى هةذارى تةواو لة ولآتدا دةذين كة بة لة بةرضاوطرتنى هةشيمةتى ذيَر هيَلى هةذارى زؤرى شارى و طوندنشين نؤ ميليون و دوو سةد و ضل و دوو هةزار و هةفت سةد كةس لة ولآتدا لة ذيَر هيَلى هةذارى زؤر و بة تةواويدا دةذين . >> ئةطةر رِادةى مةوادى خوراكى دابين كراو بؤ هةر كةس لة رِؤذدا بة ثآ ثيَوانةى خوراك نزيك بة دوو هةزار و سةد كيلو كالورى لة بةرضاو بطرين ، بة ثآ سةرذميَريةكان كة لة لايةن كؤمةلَناسان ئةنجام دراوة و بة ثآ رِاثورتةكان و طؤرينى ذمارةى هةشيمةت ، بارودؤخى ئابوورى و قةيرانى مةوجود لة ولآتدا وا ديارة كة نزيك بة 12000000 كةس لة ولآتدا لة ذيَر هيَلى هةذارى زؤر و بة تةواوى بذين . لة بةر ئةوةى كة سةرذميَريةكانى لة سالَى رِابردوودا ئةنجام دراون . >> و بةرنطار بوونةوة لة طةلأ ئةم وةزعيةتة يةكيَكى تر لة طريَنطترين ضالشةكانى ضينى كريَكارى ئيَران دةذميَردرآ . ئةو كريَكارانةى كة لة باشترين حالةتدا قةرار واية سآ لة ضوارى هةزينةى ذيانى خؤيان لة دةرةوةى كارى رةسمى خؤيان دابين بكةن بة شيَوةيَكى ئةساسى جطة لة بزووتنةوةكانى خؤبةخؤيى و هةستان بة دذى ئةم ثةيوةنديانة دةرفةتيَك بؤ بةرزكردنةوةى ئاستى تيَطةيشتن و ريَكخستنى خؤيان بؤيان نامينآ

.2    بةلآم لة بارى سياسى ، كريَكاران وةك ضينيَك لة ئيَراندا ، بة طشتى و بة تايبةتى لة بةشداريكردنى سياسى لة كاروبارى كؤمةلَطادا بآ بةشن . بورذوازى ئيَران تاكو ئيَستا ئيجازةى نداوةتة ضينى كريَكار و ريَكخراوةكانى سياسى لايةنطرى ئةو ضينة تاكو لة كاروبارى سياسى و بريارةكانى سياسى هةنطاويَك هةلَطرن . بةو ماناية كة كريَكاران وةك ضينيَكى طةورةى كؤمةلآيةتى سةرةراى بةرخوردار بوون لة بآ بةشيةكانى ئابوورى كة ئاماذةمان ثآ كرد ، لة طؤرةثانى سياسيشدا رووبةرووى ضالشيَكى طةورةية . لة ميَشكى كةس ناطونجآ كة ضينيَكى كؤمةلآيةتى بة بآ بةهرةمةند بوون لة مافى بةشدايكردنى سياسى لة كؤمةلَطادا بتوانآ ديفاع لة مافى سينفى و ذيانى خؤى بكات . مةطةر ئةمةى كة ئالَوطؤريَك لةم مةسةلَةية بة وجود بيضت و هاوسةنطيةك دروست بيَت و ئةمةش طؤرةثانيَكى زؤر طريَنط و ضالشيَكى حةياتية لة سةر ريَطاى ضينى كريَكارى ئيَراندا .

3-لة بارى ريَكخستنيشدا ضينى كريَكارى ئيَران خاوةن هيض جؤرة ريَكخستنى سةربةخؤ و ئازادى سينفى و سياسية . ئةو ريَكخستنانةش كة ضالاكيان هةية سةر بة دةولَةتن كة بؤ زالَبوون بة سةر شويَنةكانى كريَكارى دامةزراون نةك ئةوةى كة لايةنطرى لة كريَكاران بكةن . تيَكؤشانى كريَكارانى ثيَشرةو بؤ دامةزراندنى ريَكخراوةكانى سينفى لة ئاستى يةكيَتيةكان و سةنديكاكان رووبةرووى شةثولى وةحشيطةرى و سةركوتى ريَذيم دةبيَتةوة . ضارةنووسى سةنديكاكانى شركةتى واحيد تةنها نموونةيَكة لةوةى كة باسمان لىَ كرد . ضينيَكى كؤمةلآيةتى بة تايبةت ضينى كريَكار لة ناو سيستةمى سةرمايةدارى كة جةمسةريَكى ديكةى دذايةتيةكة ثيَك ديَنآ ، بة بآ بةهرةمةند بوون لة ريَكخستنةكانى سينفى ، ئابوورى و سياسى سةربةخؤ ، ناتوانى خاوةن ئامرازةكانى ثيويست و بة هيَز بؤ بةربةرةكانى لة طةلأ هيَرشةكانى سةرماية بيَت . و تيَكؤشانى كريَكارانى ثيَشرةو و خةباتى ئةوان بؤ دامةزراندنى ريَكخستنةكانى سةربةخؤ تةنانةت لة ئاستى سينفى و سةنديكائيش تاكو ئيَستا ئاكاميَكى نةبووة . و ئةم طرفتة وةك ضالشيَكى ئالَوز و بآضارةسةر لة بةرانبةر ضينى كريَكار خؤى دةنويَنآ .

4-   بورذوازى تةنها هيَرشى نةكردووتة سةر مةوازةعى ئابوورى و كؤمةلآيةتى و ريفاهى كريَكاران ، بةلَكو لة بارى سياسى و ئايدولؤذيك و تيَرِوانينى بة نيسبةت جيهانيش بورذوازى ئيَران ضينى كرسيَكارى خستووتة بةر شالآوى هيَرشى هةمة لايةنةى خؤى ، كة ئةم شتة خؤى لة رةت كردنةوةى دةسكةوتةكانى شؤرشة كريَكاريةكان ، رةتكردنةوةى سوسياليزم و كؤمؤنيزم ، رةتكردنةوةى ئيستراتذى و تاكتيك و ريَكخستنى شؤرشطيَرانة ، سةرزنش كردنى هةلَسووران و ضالاكى تةشكيلاتى و حيزبى ، هاندانى تةكرةوى ، كارى ئاشكرا ، ليبراليزم ، ثةرةثيَدانى ريفؤرميزم و بةدوادارؤيشتنى رووداوةكان و . . . نيشان دةدات . ئةم هيَرشانة زؤرتر لة لايةن روشنبيرانى بورذوا و وردة بورذوا ئةنجام دةدرآ كة زؤربةيان خؤيان بة لايةنطرى ضينى كريَكار و تةنانةت سوسياليزم رازاندووتةوة . و ئةم هيرشة فيكريانة لة هةلومةرجيَك روو دةدات كة ريَذيمى سةرمايةدارى حاكيم تا ئةو جيَطاية كة بؤى بووة و هةية ثشتيوانيان دةكات تاكو لة ناو كؤمةلَطادا ثروثاطةندة بكةن و لة طةلَ ئةوانيشدا سازش دةكات . ضينى كريَكارى ئيَران و رةوتة ثيَشرةوةكانى لةم طؤرةثانةدا رووبةرووى ضالشيَكى طةورةن  .

5  - بةمانةش زياد بكةين بارودؤخى ناوضةكة ، خةتةرى هيَرشى نيزامى و ئةطةرى شةرِ و يان مةترسيةكان و بةدواهاتةكانى ئابوورى و كؤمةلآيةتى و رةوانى هةر ئةم حالَةتةى قةيرانى نة شةرِ و نة ئاشتى ، كة خؤى دةبيَتة زةمينةسازى سةركوتى هةرضى زؤرتر و ضةوساندنةوةى زياتر و بآ بةشى و بآ مافى زياترى كريَكاران . جيَطاى ئاماذةية كة لة سةر زةمينةى تووند بوونى قةيرانى دةرةوة و لة ذيَر لةواى ثروثاطةندةى دذى ئامريكايى ريَذيم ، بةرنامةكانى ئابوورى و سياسى تر لة ئاراداية كة ضينى كريَكار قوربانى ئةسليةتى . ضينى سةرمايةدارى ئيَران و دةولَةتى ئةو بة حاكيم كردنى كةش و هةواى ترس و تؤقاندن لة ناو كؤمةلَطادا ، بة خيَرايى هةرضى زياتر خريكى جيَبةجيَكردنى طرآ بةستةكانى سندووقى نيَودةولَةتى دراو ، بانكى جيهانى و ستادةكانى ترى سةرمايةى جيهانية ، تاكو بة ئيمثرياليستةكان و بة طشتى دا سةرمايةى جيهانى بسةلميَنآ كة تةنها ئةوة كة دةتوانى خواستةكانى سةرمايةى جيهانى لة ناوخؤى كؤمةلَطاى ثر لة جموجؤلى ئيَمة كة شؤرش و رِاثةرينةكانى زؤرى تيَثةر كردووة و خواستةكانى ئازاديخوازانة و يةكسانى خوازانة و سوسياليستيى تيَكةلى يةكتر بووة ، جآ بة جآ بكات . ئةو كةسانةى كة زياترين طوشارى ئابوورى تاكو ئاستى مردن لة سةر شانى خؤيان رِادةكيَشن ، زياترين طوشار و سةركوتى سياسيش دةبآ تةحمولأ بكةن . لةبةر ئةمةى كة بة بآ قؤلآنى ضينى كريَكار و زةحمةتكيَشى ولآتةكةمان تا ئاستى مردن لة ناو مةنجةلَى نيئوليبراليزم سةرمايةى جيهانى ناتوانآ ضاوةروانى جآ بة جيَكردنى ئةو ئالوطؤرانةى لة ولآتى وةك ئيَران بيَت كة مةبةستيةتى . كاتيَك خيَرايى سةرسوور هيَنةرى تايبةتى كردنةكان ، دةركردنةكانى بة كؤمةلأ و . . . بنينة ثالأ طرآ بةستةكانى ميايارد دولآرى دةرةوة ، ئةو كاتةية كة ناوةرِؤكى هةولَةكانى تاقم و باندةكانى ناوخؤ و دةرةوةى حاكيم بة سةر ولآت و ضينى سةرمايةدار باشتر خؤى دةردةخات . و ئةمةى كة لةم طؤرةثانةدا ضينى كريَكارى ئيَران رووبةرووى ضالشى طةورةى خةبات بة دذى سةرمايةى جيهانى بووةتةوة كة هيَرشةكانى ئةو لة ذيَر ناوى نيئوليبراليزم نة تةنيا لة لايةن ضينى دةسةلآتدارى ئيَران و ريَذيمى سياسى ئةو ثشتيوانيى لىَ دةكريَت ، بةلَكو لة لايةن ئةحزاب و رةوتةكانى بورذوايى و وردة بورذوايى دةرةوةش ثشتيوانى دةكرن . لةمك طؤرةثانةدا ضينى كريَكارى ئيَران تةنياية و تةنها دةتوانى بة هاوضينةكانى خؤى لة سةرانسةرى جيهان ثشت ببةستآ .

6 -  سةرةراى ئةو مةوردانةى كة ئاماذةمان ثآ كرد ، لة دةورةى سةنعةتى ثيَشكةوتوو ، كريَكارانى ئيَران لة طةلأ ضالشةكان و بابةتةكانى تازة و ئالاوزيَك رووبةروو بوون ، دةورةيةك كة طؤرانكاريةكانى جياواز و ليَك ثضراو ، نةناسراو و لة ناكاو مةعيارةكانى سةرةكى ئةو دةذميَردريَن . دةيان نموونم لةم بارةية لة بوارةكانى ئابوورى ، سياسى ، كؤمةلآيةتى ، فةرهةنطى ، ريَكخراوةكانى كريَكارى و كارفةرمايى ، ريَكخستنى بهةرةوةرى هيَزى كار ، تةجرووبةكان و زانياريةكان و هيتد . . . دةتوانين ناو ببةين ، بةلآم يةكيَك لة كاريطةرترينى ئةوان لة سةر ضارةنووسى كريَكاران و زةحمةتكيَشانى ولآتةكةمان ( سةرةراى تةعسيراتى نيئوليبراليزم و بة جيهانى كردن ) ثلانةكان و بةرنامةكانى ئيمثرياليستين . لة بارى ميَذوويى بة ثيَكهاتنى عةم بوونةكان و ثيَكهاتةكانى كؤمةلآيةتى دذ بة يةك كة ثيَشتر بة هؤى تةعسيراتى سياسةتىكانى ئيستعمارى و شةرِةكان بة وجود دةهاتن و بة هؤى تووندترين شيَوازى ئيستبداد و ديكتاتورى ثاريَزران ، تيَكةلآو بووة لة طةلأ كردةوةى نيزامى و دةستيَوةردانى ئيمثرياليستةكان و لة سةرةوةى ئةوان ئيمثرياليزمى ئامريكا كة تيَدةكؤشآ ئةم ئالوطؤرانة لة هيَلى ديموكراتيك و شؤرشطيَرانةى بة لارآ ببات و لة راستاى ئيستراتذى داطيركةرانةى خؤى بة كرايان بهيَنآ . ولآتى ئيَمة كة لةويَدا سةرمايةدارى بة شيَوةيَكى نامةوزوون ثةرةى ساندووة و نةتةوةكان و مةزهةبةكانى جؤراوجؤر و جياواز بة بآ هيض جؤرة بهرةمةند بوون لة مافةكانى ديموكراتيك لة ذيَر سيَبةرى سةرنةيزةى ديكتاتورى حاكيم ذياون لةم ئةمرة جيا ناكريَنةوة . طؤرانكاريةكانى داهاتوو ئةطةر لة طةلأ بةشدارى و كونترولأ كردنى ريَكخراوةكانى شؤرشطيَر تيَكةلأ نةكريَت بة تايبةت سست بوون و ليَكترازان لة هةم بوونى كؤمةلآيةتى ئةو ثيَشى ثآ ناطيردرآ و ئةمة زةمينةيَكة بؤ ئةوةى كة ئيمثرياليستةكان لةوآ بؤ جآ بة جيَكردنى ئيستراتذى ناوضةيى خؤيان سوودى لىَ وةربطرن . لةم حالَةدا ضينى كريَكار و ريَكخراوة سياسيةكانى ئةو رووبةرووى طرفتى طةورةى مةسةلةى ميللى و ناسيوناليزمى دواكةوتوو دةبن . بة مةسةلةى ميللى وةك لايةنى ديموكراتيكى خةبات و خواستى خةلَكى دةبآ مةسةلةكانى ئيزافة كرد . ضينى كريَكار وةك نموودى ضينيَكى كؤمةلآيةتى و ريَكخراوةكانى سياسى ئةو بة بآ وةلآمدانةوة بةم طرفتة واقيعى و بةرضاوة كؤمةلآيةتيانمة نة تةنها لة فيكر و لة رووبةروو بوونةوة لة طةلأ ثروثاطةندى ئيمثرياليستةكان و قةلَةم بة دةستانى بةكريَطيراوى ضينى دةسةلآتدار ، بةلَكو هةروةها بة كردةوةدا ناتوانن كةشتى شكاو لة سةر شةثؤلةكانى ئوقيانوسى نائارامى ئيَران بةرةو ساحلى رزطارى ريَنمايى بكةن . دةيان سالَة كة لة ولآتى ئيَمةدا ئيستبداد ، ديكتاتورى و خةفةقان و سةركوت حاكيمة . ضينى كريَكار ئةطةر بيهةوآ خؤى و كةسانى ديكة لةم وةزعة رزطار بكات ، دةبآ و ناضارة ثرديَك دروست بكات بة سةر دؤلَى نيوان ئيستبداد و ديموكراسى شوورايى ، تيَثةر بوون بة سةر كؤنترين ئةشكال و ريَكخراوةكانى سياسى بةرةو ثيَشكةوتووترين و موديرنترين و لة هةمان حالَدا ئازادترينى ئةوان . ئةمانة ضالشةكانى بضووك نين كة ضينى كريَكار رووبةروويان بووةتةوة . لةم جةلةسةية نة دةرفةتيَك هةية كة ئاماذة بة ئالَترناتيوةكانى مومكين بؤ ئةم ضالشانة بكةم و نة سةلاحيةتى ئةم كارةم هةية و نة ثيَم واية كة كةسيَك بتوانآ بة تةنيايى وةلآمدةرى بيَت . بةلآم ثيويستة ئاماذة بة مةسةلةيَك بكةم و ئةويش ئةركيَكة كة بة رِاى من لة سةر شانى كؤمؤنيستةكان و كريَكارانى ثيَشرةو و ريَكخراوةكانى شؤرشطيَرى لايةنطرى كريَكارانة . ئةمة راستة كة لة سالآنى رِابردوو ئاستى ضةنيةتى و ضؤنيةتى خةبات لة بوارةكانى جؤراوجؤر وةك بزووتنةوةى كريَكارى بة نيسبةت سالَةكانى رَابردوو باشتر بووة ، ئةمة راستة كة كريَكارانى ئيَران لة بةرانبةر هيَرشةكانى ضينى حاكيم و دةولَةتى سةركوتطةرى ئةو لةم سالآنةى دوايى دا هةزاران جار مانيان طرتووة ، سةدان خؤثيشاندان و جادة بةستن و حةرةكةتى نارةزائيان ساز كردووة . بةلام زيادتر 99 لة سةدى ئةم مانطرتنانة و حةرةكةتة نارةزائيانة ثةرتةوازة ، خؤبةخؤيى بوون و لة ئاستى داخوازية سينفى و ريفاهيةكان زياتر نةبوون . و لةو شويَنةدا كة بة ناضار رووبةرووى سةركوتى ريَذيمى سياسى بووةتةوة هيَزى كؤمةلآيةتى ثشتيوانى ئةو كةم بووة و نةيتوانيوة كاريَك بكات . لة هيض مةورديَكى مانطرتنةكانى كريَكارى تةنانةت لةو بةشانة و كارخانانةى كة هاوكات تووشى قةيران بوون و داخوازيةكانى وةك يةكتريان هةبووة نةيانتوانيوة مانطرتنيَكى هاوكات و لة ثةيوةندى لة طةلأ يةكتر ساز بكةن . كريَكارانى مانطرتوو ئةم كارخانةية ثةيوةنديان نية لة طةلأ كريَكارانى مانطرتوو كارخانةى وةك ئةو و يان ثةيوةنديةكى ئورطانيك و سازةندةيان نية . لة سالَةكانى رِابردوودا كريَكارانى ثيَشرةوى هنديَك لة كارخانةكان و كريََكارانى بيَكار لة طةلأ روشنبيرانى لايةنطرى بزووتنةوةى كريَكارى بؤ دامةزراندنى ثيَكهاتةكانى سةربةخؤى كريَكارى هنديَك كاريان كردووة كة ليَرةدا جيَطايةتى تا دةس خؤشيان لىَ بكةين و ريَز لة كارةكةيان بطرين . وةك << كوميتةى هاوئاهةنطى بؤ دامةزراندنى ثيَكهاتةكانى سةربةخؤى كريَكارى >> ، << كوميتةى بةدواداضوونى دامةزراندنى ثيَكهاتةكانى كريَكارى >> و يان << كوميتةكانى كارخانة >> كة لةم دوائيةيشدا شووراى هاوئاهةنطى ئةوان دامةزرا . بةلآم ئتاكامى كارةكة ضى بوو ؟ بة هؤى نةبوونى ضالاكى و خةباتى تيئوريك و فيكرى كؤمؤنيستةكان ، رةوتةكانى ريفورم خواز – نيئوليبرالأ و ريفورميست و . . . دريَذةيان دا بة ثةرةثيَدانى بيروبؤضوونةكانى رووخيَنةرى خؤيان . كريَكارانى ثيَشرةوى ناوبراوى ئيَمة بة جيَطاى ريَكخستنى كريَكاران لة ناو كارخانةكان لة سةر زةمينةى طؤنجاوى حةرةكاتى نارةزايى و مانطرتنةكانى بةربلاوى كريَكارى ، خةريكى كؤكردنةوةى ئيمزا لة دةرةوةى شوينةكانى كاركردن بوون . لة راستيدا ئةو هةزاران ئيمزاى كة خوازيارى << دامةزراندنى ثيَكهاتى كريَكارى >> بوون ض بة سةر هات و ئاكامةكةى ضى بوو ؟ ئةوان ثيَان وابوو كة لة طؤرةثانى شةرِى كريَكار بة دذى بورذوازى ، ئةويش بةم دام و دةزطاى سةركوتةدا بة ئيمزاى وةك ئيَمةدا كة طيرودةى طرتنى هةق دةسة دواكةوتووةكانمانين و ئةم دةرطا و ئةو دةرطاى لىَ ئةدةين ، بؤ ئيمزاى ئيَمة بايةخ و ئةرزشيَك دادةنن . ئةوان لة جياتى ريَكخستنى ( نةك تةنانةت كؤمةلَى كريَكاران كة لة ئامانجة رِاطةياندراوةكانيان بوو ) بةلَو خؤيانيش وةك كريَكارانى تيَطةيشتوو و ثيَشرةو لة شانةكانى ناو كارخانةكان كة لانى كةم بتوانن ثةيوةندى لة نيوان ضةند كارخانة و مانطرتنةكان دامةزريَنن و ثاشان كريَكاران لة طةلأ ئامانجى دامةزراوة سةربةخؤةكانى مةبةستى خؤيان ئاشنا بكةن و بة هيَزيَكى فراوان بةرةو ثيَش بضن و بة تيَكةلآو كردنى كارى ئاشكرا و  نهيَنى ضالاكى بةردةوام ريَك بخةن ، خةريكى شةخسيةت سازى ئةويش نةك لة ناو كريَكاران و وةك ريَبةرانى بةكردةوةى خةباتةكانى ئةوان بةلَكو لة سةر ئةساسى ضالاكى دةرةوةى ولآت و ثشتطيرى لة حةدى نامة نووسينى يةكيَتيةكانى زةردى كريَطارى دلَخؤش بوون . ئاكامةكةى ضى بوو ؟ هنديَك لة هةلَسووراوانى ئةم حةرةكةتانة ، وةك مةحموود سالةحى و ئةسانلو دةستطير كران . تيَكؤشانى بآوضانى كؤمؤنيستةكانى دوورخراو لة ولات لة سةرانسةرى جيهان يةكيَتيةكانى كريًَكاريى مةجبوور كرد تاكو نارةزايى خؤيان بة نيسبةت ئةم دةستطيريانة دةرببرن . بةلآم نارةزاية دةربرينى ئةوان تةنها لة قسةدا بوو . وةك شتيًَك رؤذيَك نارةزاية دةربرين لة بةرانبةر بالَويَزخانةكانى ريَذيمى كؤمارى ئيسلامى تةنها شمولى ئةم ذمارة لة كؤمؤنيستةكانى دوور خراو لة ولات و ضةند كةسيَك لة كارمةندانى ئةم يةكيَتيانةى دةكرد ، نةك ذمارةيَكى كةم لة سةدان هةزار ئةندامى ئةم يةكيَتيانة ! و نةك سازدانى ضالاكيَك كة تاكو ئازاد كردنى ريَبةرانى كريَكارى دةستطير كراو ، كةشتيةكانى بارهةلَطر بةرةو ئيَران لة بةندةرةكانى ئوروثا و ئامريكا رِابطرآ و نةهيَلىَ فرؤكةكانى ئيَران لة فرؤكةخانةكانى ئوروثا هةستن و يان دانيشن . هةر بؤية ريَذيم بةكردةوةدا طرينطيى نةداية ئةم جؤرة ثشتيوانية و دريَذةى دا بة ريَكارةكانى ياسايى دذى كريَكارى خؤى . بةم شيَوةية هيَز و تواناكان لة ناوخؤ و دةرةوةى ولآت بؤ ئةم لايةنة تةرخان كرا و ئاكامةكةى ئةوة بوو كة تةنانةت جطة لة ئةندامانى هيئةتى بةربوةبةرايةتى و ذمارةيةكى كةم لة كريَكاران ، هةموو كريَكارانى ئةندامى سةنديكاى شركةتى واحيديش نةيانتوانى لة ريَبةرانى سةنديكاى خؤيان ثشتيوانى كاريطةر بة عةمةل بيَنن . كردةوةكانى دامةزراوةكانى وةك كوميتةى هاوئاهةنطى و . . . كة خؤيان سةر و مليَك بةرزتر لة هةلَسووراوانى كؤمؤنيست دةزانين زؤرتر لة دةركردنى رِاطةياندراو نةبوو . و تةنانةت بة قةدةر يةك لة سةدى ضالاكى هةلَسووراوانى دةرةوةى ولآت نةبوو . ئةوان بة جيَطاى ريَكخستنى ثشتيوانيةكانى كريَكارى و بة جيَطاى دامةزلااندنى ثيَكهانةكانى سةربةخؤى كريَكارى كة بؤ وةدى هيَنانى ئةم ئامانجة دامةزرا بوون بة كردةوة بوون بة ريَكخراوةكانى سياسى رةقيبى يةكتر كة ئةركيَكيكيان نةبوو جطة لة دةركردنى رِاطةياندراوى زؤرتر . من لة سةرةتاى دامةزرانى ئةم كوميتانة بة رِةخنة طرتن لة ثةيرةوى ناوخؤيى ئةوان ئاوا ضارةنووسيَكم بؤ ئةوان ضاوةروان دةكرد كة بةداخةوة بؤ بة راست . ئةمة وةزعيةتى كريَكارانى ئيَمة و ثيَشرةوانى ئةوان لة ناوخؤى ولآتة . نازانم ليَرةدا بةلةبةرضاوطرتنى سةرديَرى باسةكة دةتوانم ئاماذة بة لاوان و ذنان بكةم يان نة ، بةلآم با بة كورتى بليَم كة ضارةنووسى مليونةها لاوى مةشغول بة كار و بيَكارى ولآتةكةمان و ذنانى ستةم ليَكراو جيا لة ضارةنووسى ضينى كريَكار نية . مليونةها لاو و ذن و ثياوى ولآتةكةمان بة هؤى بازرطانى ثرِ لة سوودى موخةديرات و لةش فرؤشى مالأ ويَران كراون . مليونةها كةس لةوان بيَكار و وةيلآن هيض داهاتوويَكى روونيان نية .  سةدان هةزار كةس لةم لاوانة لة بةر خاترى دابين كردنى بذيويان بوون بة طؤشتى دةمى توثى بورذوازى ئيَران لة جةريانى شةرِةكانى ناوخؤيى و دةرةوةى ولآت . رِاثةرينةكانى ئةفرادى ثيَشرةو لة ناو زانكؤةكان و ناوةندةكانى فيَركردن يان سةركوت دةكرآ و يان لة بةندى بالَةكانى ريَذيم حةبس دةكرآ و خةباتى ئةوان بة لارآ دةبةن . لة حالَيَكدا زةمينةيَكى زؤر طؤنجاو بؤ طةياندنى تةجرووبة و يارمةتى بة تيَطةيشتن و . . . ريَكخستنى لاوان بؤ ئةنجامدانى شيَوازةكانى جؤراوجؤرى خةبات لة ثالأ كريَكاران وجودى هةية . ئةم هةموو تةجرووبة و فاكتة نيشانى دةدات كة ضينى كريَكارى ولآتى ئيَمة و هةروةها ذنان و لاوان و زةحمةتكيَشانى تر ثيويستيان هةية بة كاديرانى ريَكخةرى بة ئةزموون و هةروةها ريَكخراوةكانى يةكطرتوو و بة تةجرووبة . ريَكخراوةكانى سياسى و ئةفرادى بة ئةزموونى ئيَمة لة مةوداى ئةم دةورانة تووشى زةبرى زؤر بوون . سةرةراى تةحمولى كوشتار ، زيندان ، دوورخستنةوة و ثةرتةوازة بوون و جيابوونةوة دريَذةيان داوةتة ضالاكى خؤيان . بةلآم ئةم ضالاكيانة بة هؤى ثةرتةوازة بوون و لاوازى و بةربةست بوونى ئةوان لة حةدى ريَك كردنى كارةكانى رؤذانة و هةلَويست وةرطرتن لة بارةى رووداوةكانى رؤذانة زؤرتر نية و هيض كام لة ئةحزاب و ريَكخراوةكانى كريَكارى مةوجود بة تةنيايى ناتوانن تيَكؤشانى كاريطةريان هةبآ لة سةر وةزعيةتى ضينى كريَكار و طؤرانكاريةكانى ناو كؤمةلَطا . ريَكخراوةكان لة وةزعيةتيَك دان كة ئةطةر لة لاى خؤياندا راستترن و دروستترين تاكتيكةكان هىلَبذيَرن بةك ضةنيةتى و ضؤنيةتية كة هةيانة ناتوانن بة كردةوة هةنطاويَك بؤ جآ بة جيَكردنيان هةلَطرن . ئةطةر جطة لةمة بير بكةينةوة لة تةجرووبةى دوو دةيةى رِابردوو هيض دةرسيَك وةر نةطرتووين . ضينى كريَكار بة بآ ثيَشرةوانى تيَطةيشتوو و سوسياليست و بة بآ بوونى بة كردةوة و تيئورى بزووتنةوةى بة هيَزى كؤمؤنيستى بة تايبةت لة ولآتى ئيَمة بةو هةموو تايبةتمةنديانةى كة ئاماذةمان ثآ كرد بة هيض شويَنيَك ناطات . كؤمؤنيستةكانيش بة بآ ثةيوةندى ئورطانيك لة طةلأ كريَكاران دةبنة تاقمةكانى بضووك و ريَكخراوةكانى بآ تةعسير . لةم هةلومةرجةدا ئةركى مةزنى ئيَمة كؤمؤنيستةكان ض ريَك خراو و ض غةيرى ريَك خراو بريتية لةمةى كة طةورةترين زةبرى دوذمنى ضينايةتى خؤمان كة بووةتة هؤى ثةرتةوازة بوون و جيايى ئيَمة لة ضين و كؤمةلآنى خةلَك ، وةلا نين و بؤ وةلامدانةوة بة ثيويستيةكانى تيئورى و ثراتيكى بزووتنةوةى كريَكارى و بزووتنةوةكانى ترى كؤمةلآيةتى هةنطاو لة ريَطاى يةكطرتنى تيئورى و تةشكيلاتى هةلَطرين . ئةمة ئةركة مةزن و لة هةمان حالَدا موشكيل بةلام هاشا هةلَنةطرة ئةو كاتة بة كردةوة دةبآ كة بة دوورى كردن لة دوطماتيزم و سكتاريزم و بة رةخنة طرتنى ثؤزيتيو لة رِابردوو بة مةبةستى فيَر بوون لة ئةو ، تةحليلى دياريكراو لة هةلومةرجى دياريكراو لة نووسينى ثروطرام و ريَكارةكانى نوآ بكةين بة مةليكةى زةينى خؤمان و لة سةر ئةساسى فورميَكى نوآ لة ئالَوطؤر و خةباتى تيئورى ناكؤكيةكانى فيكرى خؤمان ديارى بكةن . بوون و ثيويستى جياوازى بيرورِا لة حيزب و ريَكخراويَكى طةورةتر قبوولأ بكةين . ئازادى و ئاشكرابوونى قسة وباسى سياسى و وةلآمدةر بوون بة بزووتنةوةى شؤرشطيَرانة و كؤمةلآنى خةلَكى زةحمةتكيَش وةك ئةمريَكى نيهادى و نةريتيكى كؤمؤنيستى قبوول بكةين و بة كردةوة جآ بة جيَى بكةين . ئيَمة لة تةجرووبةى يةكطرتنةكان تووشى زؤر شكست بووين بةلآم شتيَك كة زؤر ئاشكرا بوو ئةمةى بوو كة لةم يةكطرتنانة ئاسان بوونى ريَككةوتن لة سةر ثروطرام و لة هةمان حالَدا دذوار بوونى دريَذةى هاوكارى نيشاندةرى دذغايةتيَك بوو كة بة حوكمى زةختى خةباتى ضينايةتى مةجبوورين ضارةسةرى بكةين . ثةرةساندنى خةباتى ضينايةتى بيروبؤضوونةكان ثيَكةوة نزيك كردووتةوة ئةمة نيشانى دةدات كة لانى كةم بةشيَك لة بزووتنةوةى كؤمؤنيستى راديكالأ دةتوانن وةلامى شايسة بدةن بةم ثيويستية ميَذووئية و لة تةشكيلاتيَك يةك بطرنةوة . لة غةيرى ئةم حالَةتةدا نةسلَى ئيَمة بؤ لة ناوضوونى خؤى قسةيَك بؤ وتن و كاريَك بؤ ئةنجام دان شك نابات ،

هيوادارم ئاوا نةبآ .با زبانى روشن و طوياست                          

    همة شب مرغ شب شكن خواناست 

  كة افتابى يطانة ميخواهم          

                      نة بلند اختران دور از هملة

طةلأ ريَز و حورمةتى دووبارة بؤ هةموو شةهيدانى ريَطاى ئازادى و سوسياليزم و دروود بؤ ئيَوة ئازيزان بة تايبةت زيندانيانى سياسى كة يادطارى هاوريَانى ئيَمة و هةموو شةهيدانى هاوينى 67 و سالَةكانى حاكميةتى ثرِ لة نةنطى كؤمارى ئيسلامين .

 

آدرس ثست الكترونيكى كميتة كردستان                                                                                           This email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it روابط عمومى سازمان                            IFK/Box 10063/ S-400  70   Gotenburg /Sweden  Fax : + (46 ) 317792571

 E-mail: This email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it                                                                          Homepage : www.fedayi.org

يةدى شيشةوانى – 24ى ئةطؤستى 2007

 

 
< بعد   قبل >
spacer.png, 0 kB
spacer.png, 0 kB